وبلاگ هادی نوری

برنامه درسی "مبانی تاریخ اجتماعی ایران"

        پاییز 1391

مشخصات مدرس

مدرس: هادی نوری؛ PH.D

محل کار: دانشگاه گیلان؛ دانشکده علوم انسانی؛ اتاق 215

تلفن: (داخلی 4056) 78 - 01316690275

Email:  hadinoori@guilan.ac.ir

دوره تحصیلی، روز و ساعت کلاس: کارشناسی، یکشنبه 12-2 و 4-2.

توصیف و اهداف درس

این درس مروری بر سرگذشت جامعه ایران در طول تاریخ خواهد داشت. در این مرور آنچه مورد بررسی قرار می گیرد تاریخ سیاسی متعارف و معمول شامل شرح رویدادهای تاریخی، فراز و فرود شاهان و حاکمان نیست، بلکه جامعه ایران از منظر چهار عنصر سازنده اش شامل دولت، دین، اقتصاد و قشربندی مورد بررسی قرار خواهد گرفت. روابط میان این عناصر ساختاری سازنده جامعه در جهت شکل گیری نظم اجتماعی و چگونگی تبادل و تبدیل وضعیت آنان در جهت تغییر اجتماعی هدف اصلی این درس می باشد. در این راه، سه تصور اصلی مورد تأکید قرار دارد: اول، تاریخ با گذشته متفاوت است. تاریخ امری ذهنی و محصول گزینش و تفسیر مورخان در بطن شرایط اجتماعی خاص می باشد. بنابراین، راه برای تفاسیر جدید از تاریخ ایران گشوده است. دوم، تاریخ امری گفتمانی است. تفسیر تاریخنگاران از تاریخ در چارچوب گفتمان ها صورت می گیرد. پس امکان گفتمان های متفاوت و نیز جدید در خصوص تاریخ ایران میسر است. سوم، امکان شکل گیری گفتمان یا گفتمان های جدید در خصوص تاریخ ایران از مجاری گفتگوی نظریه های جامعه شناختی و واقعیت های تاریخی در قالب «جامعه شناسی تاریخی» فراهم می گیرد.    

نحوه ارزشیابی و نمره دهی

1. امتحان پایان ترم (14)

امتحان پایان ترم درس جامعه شناسی سیاسی به صورت «کتاب باز» (Openbook) است. شما اجازه دارید در جلسه امتحان منابع درسی را با خود همراه داشته باشید. اما این بدان معنا نیست که از خواندن منابع تعیین شده پیش از امتحان خودداری شود. برعکس، منابع امتحانی باید حتما پیش از روز امتحان و در طول ترم مطالعه گردند و با ذهنی آماده سر جلسه امتحان حاضر شوید. چون پرسش های امتحانی از نوع مقایسه ای بوده و مستلزم آن است که ابتدا مطالب کاملا خوانده شود و در جلسه امتحان تنها وقت برای اندیشیدن، تحلیل و مقایسه وجود دارد. مزیت این نوع از امتحان در این است که از ایجاد فشار زائد بر ذهن دانشجو و تکیه صرف بر حافظه جلوگیری می کند و به دانشجو فرصت می دهد تا بجای حفظ کردن مطالب درباره آنها بیاندیشد و امکان تحلیل داشته باشد. برای این درس چهار پرسش مقایسه ای ارائه می گردد که هر کدام 3.5 نمره دارد.   

2. مشارکت در کلاس (3 نمره)

مشارکت در کلاس نمایانگر علاقه دانشجو و البته زمینه ایجاد علاقه دانشجو به مطالب درس است. دانشجو باید مطابق برنامه درسی هفتگی ارائه شده مطالب هر هفته را پیش از کلاس مطالعه نموده و با ذهن آماده سر جلسه کلاس حاضر شود.

3. تحقیق درسی  (3 نمره)

تحقیق درسی دانشجویان این درس تقسیم جامعه به چهار عنصر ساختاری دولت، دین، اقتصاد و نظام قشربندی (مطابق با الگوی نظری پارسونز) و بررسی یکی از این ابعاد موردنظر در یکی از دوره های تاریخی زیر است:

* ماد؛ هخامنشیان؛ اشکانیان؛ ساسانیان، امویان؛ طاهریان و صفاریان و سامانیان؛ آل بویه؛ غزنویان؛ سلجوقیان؛ ایلخانان؛ تیموریان؛ صفویان؛ افشاریان؛ زندیان؛ قاجاریان؛ پهلوی اول؛ پهلوی دوم.

تذکر: در خصوص کیفیت، چگونگی انجام و چگونگی ارسال تحقیق به بخش «اصول نگارش و ارسال تحقیق کلاسی دانشجویان دوره کارشناسی» در «وبلاگ هادی نوری» یا (hnoori.blogfa.com) رجوع گردد.

برنامه درسی هفتگی

هفته (1) خاستگاه ایران

فره وشی، بهرام (1382)، ایرانویج، تهران: انتشارات دانشگاه تهران، صص 40- 1.

هفته (2) ایران عهد ماد

دیاکونوف، (1388)، «جامعه، فرهنگ و تمدن ماد»، در تاریخ ایران کمبریج (دوره ماد)، ویراستار ایلیا گرشویچ، ترجمه بهرام شالگونی، تهران: حامی، صص 233- 223.

هفته (3) ایران عهد هخامنشی

بروسیوس، ماریا (1388)، ایران باستان، ترجمه عیسی عبدی، تهران: نشر ماهی، صص 112- 23.

هفته (4) ایران عهد اشکانی

بروسیوس، ماریا (1388)، ایران باستان، ترجمه عیسی عبدی، تهران: نشر ماهی، صص 184- 113.

هفته (5) ایران عهد ساسانیان

بروسیوس، ماریا (1388)، ایران باستان، ترجمه عیسی عبدی، تهران: نشر ماهی، صص250- 185.

هفته (6) اسلام در ایران

چوكسي، جمشيد كرشاسپ (1382)، ستيز و سازش: زرتشتیان مغلوب و مسلمانان غالب در جامعه ایران نخستین سده های اسلامی، ترجمه نادر مير سعيدي، تهران: نشر ققنوس، صص 169- 89.

هفته (7) ایران قرون نخستین اسلامی

مورگان، دیوید (1373)، ایران در قرون وسطی، ترجمه عباس مخبر، تهران: طرح نو، صص 34- 23.

هفته (8) ایران عهد غزنوی و سلجوقی

مورگان، دیوید (1373)، ایران در قرون وسطی، ترجمه عباس مخبر، تهران: طرح نو، صص  65- 35.

هفته (9) ایران عهد مغول و ایلخانان

مورگان، دیوید (1373)، ایران در قرون وسطی، ترجمه عباس مخبر، تهران: طرح نو، صص  112- 70.

هفته (10) ایران عهد تیموری و ترکمانان

مورگان، دیوید (1373)، ایران در قرون وسطی، ترجمه عباس مخبر، تهران: طرح نو، صص  150- 113.

هفته (11) ایران عهد صفوی

مورگان، دیوید (1373)، ایران در قرون وسطی، ترجمه عباس مخبر، تهران: طرح نو، صص  205- 150.

هفته (12) ایران عهد افشاری و زندی

مورگان، دیوید (1373)، ایران در قرون وسطی، ترجمه عباس مخبر، تهران: طرح نو، صص  218- 206.

هفته (13) ایران عهد قاجار

آبراهامیان، یرواند (1388)، تاریخ مدرن ایران، ترجمه ابراهیم فتاحی، تهران: نشر نی، صص 122- 27.

هفته (14) ایران عهد پهلوی

آبراهامیان، یرواند (1388)، تاریخ مدرن ایران، ترجمه ابراهیم فتاحی، تهران: نی، صص 277- 123.